# Kompromis, którego nie widać

Bartłomiej Pietrzyk · 2026-11-08 · wydanie 1.0

Ostatnio, szukając felg do samochodu, zacząłem zastanawiać się nad kompromisami.

Prace nad autem przeciągnęły się o kilka miesięcy na kolejnych etapach u podwykonawców. Teraz potrzebuję już sprawnie domknąć kilka zakupów, żeby wreszcie uruchomić maszynę.

Szukanie felg miało być prostą sprawą do załatwienia. Zamiast tego stało się kolejną okazją do rozmyślania nad problemem, którego wcale nie zamierzałem tego dnia rozwiązywać.

Zresztą… nie pierwszy raz.

Od momentu publicznego udostępnienia ChatGPT korzystam z modeli AI. Zaczynałem od prostych pytań, później przyszła nauka, analiza, formułowanie hipotez, ich kwestionowanie i próby zrozumienia, dlaczego coś działa albo nie działa.

Z czasem problemy stawały się coraz bardziej złożone. Pojawiały się nowe obszary wiedzy, własne projekty, eksperymenty, zmiany podejścia i kolejne ograniczenia, których wcześniej nawet nie potrafiłem rozpoznać.

Przez ostatnie dwa lata samo IDE zarejestrowało mi ponad trzy tysiące godzin pracy nad jednym z przedsięwzięć. Nie licząc rozmów z modelami, analiz poza środowiskiem programistycznym, czytania dokumentacji i czasu spędzonego na zwyczajnym zastanawianiu się, co właściwie próbuję osiągnąć.

Ile w tym czasie popełniłem błędów?

Nie wiem.

Ile razy zmieniałem zdanie?

Pewnie zbyt wiele, żeby to policzyć.

Nie wspominam o tym, żeby nadawać tym godzinom jakąś szczególną wartość. Sam czas spędzony nad problemem nie oznacza przecież, że został on dobrze rozwiązany.

Zastanawia mnie jednak coś innego.

Dzisiaj potrafię wykonać pewne rzeczy w kilkanaście minut, chociaż kiedyś zajmowały mi całe tygodnie. Częściowo dlatego, że mam do dyspozycji lepsze narzędzia. Częściowo dlatego, że nauczyłem się z nich korzystać. A częściowo dlatego, że wielokrotnie próbowałem rozwiązywać podobne problemy, często bez powodzenia.

Gdzie właściwie zaczyna się więc praca, której rezultat widzimy dzisiaj?

Czy w momencie wykonania zadania? Przygotowania rozwiązania? A może znacznie wcześniej, kiedy zdobywaliśmy wiedzę pozwalającą nam w ogóle rozpoznać problem?

Nie wiem, czy istnieje jedna sensowna odpowiedź.

I chyba właśnie tutaj zaczyna się mój problem z kompromisem.

## To samo, ale niekoniecznie tak samo

Kiedy przygotowuję publikację z wykorzystaniem określonych narzędzi, informuję o tym. Niezależnie od tego, czy uczestniczyły w przygotowaniu materiału, analizie, czy redakcji końcowego tekstu.

Nie widzę powodu, żeby to ukrywać.

Jednocześnie zdaję sobie sprawę, że taka informacja może zostać zinterpretowana na wiele sposobów.

Dla jednego odbiorcy będzie przejawem transparentności. Dla innego sygnałem, że autor poszedł na skróty. Ktoś jeszcze może nie zwrócić na nią żadnej uwagi.

Co ciekawe, każda z tych osób otrzymuje dokładnie tę samą informację.

A przecież nawet ja, znając całą historię własnej pracy, nie zawsze potrafiłbym wskazać, ile konkretnego rezultatu zawdzięczam wcześniejszym doświadczeniom, ile narzędziom, a ile decyzjom podjętym dopiero podczas jego przygotowania.

Nie chodzi mi o uznanie ani o udowadnianie, że wykorzystanie AI wymaga określonego poziomu kompetencji. Nie zamierzam również tłumaczyć każdemu odbiorcy całej historii swojego życia, żeby uzasadnić sposób powstania kilku stron tekstu.

Zastanawiam się raczej, **jak pogodzić uczciwość komunikacji z nieuchronną niepełnością tego, co komunikujemy**.

Bo nawet jeśli przekazujemy same prawdziwe informacje, nie mamy gwarancji, że zostaną one zinterpretowane w sposób zgodny z naszym zamiarem.

## Kompromisy, które prowadzą do kolejnych kompromisów

Od dawna bliskie jest mi podejście: spróbujmy. Jeżeli się nie uda, przynajmniej dowiemy się dlaczego.

Nie zawsze było to rozsądne. Nie zawsze przynosiło oczekiwany rezultat. Czasami kosztowało znacznie więcej, niż początkowo zakładałem.

Ale pozwalało mi uczyć się rzeczy, których prawdopodobnie nigdy nie poznałbym, gdybym ograniczał się wyłącznie do sprawdzonych rozwiązań.

Z czasem zacząłem dostrzegać, jak wiele pozornie niezależnych wymiarów trzeba ze sobą pogodzić.

W projekcie, nad którym spędziłem te trzy tysiące godzin, głównym wyzwaniem nie była sama technologia. Znałem cel. Nie znałem drogi.

Problem był biznesowo złożony i otwarty, a ja świadomie wybrałem nietypową metodę jego rozwiązania, dopasowaną do specyfiki domeny. To oznaczało, że nie mogłem po prostu zaprojektować architektury, a potem jej zbudować. Musiałem ją odkrywać. A żeby ją odkrywać i weryfikować, potrzebowałem narzędzi, które same musiały powstać pod ten sam kontekst.

Każde z nich dawało więcej swobody w poszukiwaniach, ale wymagało kontroli, żeby wyniki miały jakikolwiek sens. Każda weryfikacja zwiększała pewność, ale odsuwała moment, w którym mógłbym powiedzieć „wystarczy”. Dokumentowałem decyzje, ale zapis tego, do czego doszedłem, rzadko oddawał, dlaczego właśnie tam. A narzędzia, które miały zmniejszać niepewność, same stawały się kolejną warstwą złożoności.

Wyniki pokazały wprost, że w tym konkretnym przedsięwzięciu nie mogłem zaprojektować całej architektury z góry. Nie była to kwestia przekonań ani preferencji. Architektura musiała powstawać wraz z rozpoznawaniem problemu, a nie przed nim.

I nie dotyczy to wyłącznie projektów.

Podobne negocjacje prowadzę ze sobą, kiedy zastanawiam się, czy warto kontynuować eksperyment. Z innymi ludźmi, kiedy próbujemy uzgodnić oczekiwania. Z modelami, kiedy konfrontuję własne hipotezy z proponowanymi interpretacjami.

Nie zawsze chodzi o wybór lepszego rozwiązania. Czasami trzeba najpierw ustalić, co właściwie oznacza „lepsze”.

Co jest wystarczające? Jakie ryzyko można zaakceptować? Kiedy warto ustąpić, a kiedy kompromis oznaczałby rezygnację z czegoś, co było istotą całego przedsięwzięcia?

I czy przypadkiem nie próbujemy rozwiązywać problemu, który każdy z uczestników rozmowy rozumie inaczej?

## A może właśnie o to chodzi?

Podczas przygotowywania tych rozważań wielokrotnie wracaliśmy do punktu wyjścia.

Próbowałem opisać kompromis, a model proponował kolejne interpretacje: o autorstwie, wartości pracy, odpowiedzialności, transparentności czy roli AI.

Część była interesująca. Część zupełnie rozmijała się z tym, co próbowałem wyrazić.

Korygowałem więc kierunek, odrzucałem pewne wnioski, dopowiadałem kontekst. W odpowiedzi otrzymywałem kolejne propozycje, które niekiedy pozwalały mi dostrzec coś, czego wcześniej nie brałem pod uwagę.

W pewnym momencie zorientowałem się, że sam proces tej rozmowy zaczyna przypominać problem, który próbuję opisać.

Nie chodziło przecież o to, żeby jedna strona przekonała drugą. Nie chodziło nawet o znalezienie rozwiązania pośrodku.

Chodziło o wypracowanie rozumienia, w którym zmieszczą się różne perspektywy. Bez sprowadzania ich do jednej, pozornie uniwersalnej odpowiedzi.

I w tym miejscu pojawiła się następna pokusa: skoro można rozważyć jeszcze jeden wymiar, to dlaczego tego nie zrobić?

Tylko że w ten sposób można kontynuować właściwie bez końca.

Być może jednym z trudniejszych kompromisów jest zaakceptowanie, że nie każda myśl wymaga rozwinięcia, nie każda wątpliwość rozstrzygnięcia, a nie każda rozmowa ostatecznej konkluzji.

Nie wiem, czy dobrze rozumiem kompromis. Podejrzewam, że za jakiś czas spojrzę na te same zagadnienia inaczej.

Wiem natomiast, że coraz trudniej postrzegać mi go wyłącznie jako ustępstwo pomiędzy dwoma stanowiskami.

Być może jest przede wszystkim próbą pogodzenia różnych, czasami sprzecznych, a czasami po prostu niepełnych obrazów tej samej rzeczywistości.

I świadomością, że wybierając jeden z nich, niekoniecznie unieważniamy pozostałe.

Zaczęło się od pozornie przyziemnej sprawy, jaką było znalezienie felg do samochodu. Jednak nawet ten wybór wymagał znacznie więcej, niż mogłoby się wydawać.

Jaka średnica? Jaka szerokość? Jak pogodzić wygląd z właściwościami jezdnymi, ograniczeniami konstrukcji i tym, czego właściwie oczekuję od ukończonego samochodu?

Bo przecież nie chodzi wyłącznie o to, żeby wszystko do siebie pasowało. Chodzi również o doświadczenie, które chcę sobie zapewnić, kiedy wreszcie usiądę za kierownicą.

A tego nie da się w pełni ocenić na podstawie samych parametrów. Mogę analizować, kalkulować, porównywać możliwości i przewidywać konsekwencje. Ostatecznie jednak część odpowiedzi poznam dopiero wtedy, kiedy projekt zostanie ukończony.

Felg nadal nie kupiłem.

Za to przynajmniej wiem, dlaczego nie zamierzam już dzisiaj rozwijać tego tematu.

B.
